O regionalizmie z lokalnej perspektywy

W poniedziałek 7 września 2026 r. w Urzędzie Miejskim w Zwoleniu odbyło się spotkanie robocze zespołu powiatowego, zorganizowane w ramach przygotowań do Mazowieckiego Kongresu Regionalizmu. Spotkanie mogło odbyć się dzięki współpracy z Lokalną Grupą Działania Stowarzyszenie „Dziedzictwo i Rozwój”, która włączyła się w organizację wydarzenia oraz zgromadzenie przedstawicieli różnych środowisk naszego powiatu.

Mazowiecki Kongres Regionalizmu wpisuje się w obchody Kongresu Regionalizmu Polskiego w 2026 roku, nawiązujące do przypadającej w tym roku 100. rocznicy przyjęcia Programu Regionalizmu Polskiego z 1926 roku. Jubileusz jest jednocześnie punktem wyjścia do współczesnej dyskusji o regionalizmie – jego znaczeniu dla budowania lokalnej tożsamości, aktywności obywatelskiej oraz rozwoju społecznego i gospodarczego.

Koordynatorem przedsięwzięcia jest Muzeum Niepodległości, uczestniczące w przygotowaniu koncepcji i założeń projektu realizowanego przez Województwo Mazowieckie.

W spotkaniu w Zwoleniu udział wzięli przedstawiciele różnych środowisk i instytucji działających na terenie powiatu. W gronie panelistów znaleźli się:

1. Edyta Sulima, Sekretarz Powiatu Zwoleńskiego

2. Grzegorz Molendowski, Z-ca Burmistrza Zwolenia

3. Renata Wólczyńska- Sekretarz Gminy Tczów

4. Izabela Młyńska- Dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Zwoleniu

5. Paweł Madejski- Wykładowca UMCS Lublin

6. Iwona Paszkiewicz- Prezes Fundacji FollowMe

7. Lidia Choroś- Pracownica Miejsko- Gminnej Biblioteki w Zwoleniu

8. Łukasz Łucko- Psychoterapeuta

9. Renata Turlejska- KGW Pokolenia-Razem w Przyłęku

10. Iwona Sałek- Prezes LGD „Dziedzictwo i Rozwój”

Różnorodność doświadczeń uczestników pozwoliła spojrzeć na regionalizm z wielu perspektyw i, co szczególnie istotne, odnieść szerokie zagadnienia będące przedmiotem Kongresu do konkretnych doświadczeń, problemów i potrzeb mieszkańców naszego powiatu.

Dyskusja koncentrowała się wokół dziesięciu głównych obszarów tematycznych, obejmujących zarówno funkcjonowanie państwa i samorządu terytorialnego, jak i codzienne życie lokalnych społeczności. Rozmawiano m.in. o sytuacji społeczno-gospodarczej mieszkańców, aktywności obywatelskiej i społecznej, kulturze, edukacji, turystyce i krajoznawstwie, a także o roli lokalnych instytucji w budowaniu więzi i tożsamości regionalnej.

Ważnym elementem rozmowy były kwestie integracji terytorialnej, środowiskowej i międzypokoleniowej, kultury dialogu i tolerancji oraz przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu społecznemu. Uczestnicy zastanawiali się również nad nowymi formami partycypacji społecznej, które mogą zwiększać zaangażowanie mieszkańców i dawać im rzeczywisty wpływ na sprawy dotyczące ich najbliższego otoczenia.

Osobne miejsce w debacie zajęła rola samorządu terytorialnego jako partnera w budowaniu spójności społecznej, zachowaniu lokalnej tożsamości i kreowaniu rozwoju regionu. Dyskusja objęła także związki edukacji ze środowiskiem lokalnym, znaczenie mediów lokalnych i regionalnych, możliwości szerszego wykorzystywania badań naukowych na potrzeby regionów oraz kwestie decentralizacji państwa i regionalizacji usług publicznych.

Spotkanie było przede wszystkim przestrzenią do wymiany doświadczeń i spojrzenia na problemy regionu przez pryzmat lokalnej praktyki. Pozwoliło wskazać zarówno bariery ograniczające rozwój i aktywność mieszkańców, jak również rozwiązania i dobre praktyki, które już dziś funkcjonują w naszych społecznościach.

Szczególne podziękowania kierujemy do wszystkich panelistów, którzy przyjęli zaproszenie do udziału w pracach zespołu. Dziękujemy za zaangażowanie, czas poświęcony na przygotowanie i zgłębienie powierzonych zagadnień, a przede wszystkim za podzielenie się wiedzą, doświadczeniem i własnym spojrzeniem na potrzeby lokalnych społeczności. To właśnie różnorodność perspektyw i merytoryczne przygotowanie uczestników pozwoliły nadać dyskusji praktyczny, lokalny wymiar.

Wypracowane podczas spotkania spostrzeżenia, postulaty i rekomendacje zostaną zebrane i wykorzystane na kolejnych etapach przygotowań do Mazowieckiego Kongresu Regionalizmu.

Następnym etapem będzie spotkanie podsumowujące debaty prowadzone w powiatach subregionu, które odbędzie się w Radomiu. Tam wnioski i doświadczenia płynące z lokalnych spotkań staną się częścią szerszej dyskusji o współczesnym regionalizmie i przyszłości Mazowsza.